Ayazini Ören Yeri – Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’ın İhsaniye ilçesindedir. Afyonkarahisar – Eskişehir karayolu 27. km’den sağa 5 km daha doğu yönünde devam ederek ulaşabilirsiniz.
Frig dönemine ait bölgedeki en önemli yerleşimlerden biridir. Frig dönemi sonrasına ait eser ve izlerin çoğu Roma ve Bizans dönemlerine ait aile ve tek kişilik kaya mezar odaları, Bizans Dönemi’ne ait kiliseler ve kaya yerleşimleridir.
İklim şartlarının zorluğu ve kayaların oyulmaya müsait olması nedeniyle Ayazini bölgesinde çok sayıda oyuk mevcuttur.
Aslanlı mezar odaları, kilise ve manastırların yanı sıra pek çok sanat eseri de mevcuttur.
Bölgedeki yerleşimin güvenliğini sağlayan korunaklı Avdalaz tepesi de bu yerleşimlerin hemen üzerinde yer alır.
Beldede turizmin canlanması için şenlikler düzenlenmektedir.

AYAZİNİ KAYA EVLERİ
Dağlık Frigya olarak bilinen bölgede yer alan Ayazini’nde yerleşimler tıpkı diğer yerleşimlerde olduğu gibi çok eski dönemlerden başlıyor. Frig sonrası Doğu Roma döneminde oyuklara ilaveler yapıldığı ve yaşama uygun evlere dönüştürüldüğü açık bir şekilde görülebilir. İlave odaların yanı sıra, oturmak için sekiler, aydınlatma için yapılmış özel oyuklar, eşya saklama alanları ve çeşitli amaçlar için açılmış nişler.
Korunaklı olması için bazı oyukların çok yüksekte olması ve kayada oyulmuş basamak olmaması ise ahşap veya ip merdivenin kullanılmaya başlandığının bir işareti olarak görülebilir.

Avdalaz Vadisinin her iki yanındaki kaya evler çok katlı bir yapıdadır.Eğimli tünel çıkışları ulaşılan geniş bir orta bölümde dairesel yontulmuş duvarda, yan yana koltuk dizileri ile orta boşlukta ocak, depo gibi kullanılan büyük ve derin çukurluklar bulunur.
Antik dönemden sonra yapılmış olması muhtemel tuvalet, oldukça dikkat çekicidir. Antik dönemde yapılan oyuklar ve yeraltı kentlerinde tuvalet sorununu nasıl çözdüklerine dair hiç bir ize rastlanmamıştır. Bu nedenle burada rastlanan bu tuvaletin Milat sonrası bir tarihte yapılmış olma ihtimali güçlüdür.


Avdalaz Vadisinin her iki yanındaki kaya evler çok katlı bir yapıdadır.Eğimli tünel çıkışları ulaşılan geniş bir orta bölümde dairesel yontulmuş duvarda, yan yana koltuk dizileri ile orta boşlukta ocak, depo gibi kullanılan büyük ve derin çukurluklar bulunur.
Antik dönemden sonra yapılmış olması muhtemel tuvalet, oldukça dikkat çekicidir. Antik dönemde yapılan oyuklar ve yeraltı kentlerinde tuvalet sorununu nasıl çözdüklerine dair hiç bir ize rastlanmamıştır. Bu nedenle burada rastlanan bu tuvalete benzer oyuğun milattan sonrası bir tarihte yapılmış olma ihtimali güçlüdür.






KAPLUMBAĞA KANYONU
Bu çok katlı oyukların devamında Kaplumbağa Kanyonu başlıyor. Kanyon boyunca patikaları takip ederek Avdalaz Kalesine ulaşabilirsiniz. Elbette araçla gitmek yerine yürüyüşü tercih edenler için.
Kaplumbağa Kanyonunun başlangıç noktasında. Kibele mağarası oldukça dikkat çekici. Yerleşimin ilk dönemlerinde pek çok ritüele ev sahipliği yapmış olmalı.


AYAZİNİ KAYA MEZARLARI: Ayazini Kasabası’nın Frigler’in ilk dönemlerinden bu yana yerleşim yeri olarak kullanıldığı bilinmektedir. Roma ve Bizans dönemlerine ait, aile ve tek kişilik kaya mezar odaları biçiminde olup, bazıları çift katlı olarak oyulmuşlardır. Ayazini Beldesi’nin mezarlığının da aynı yerde olması, mezar yeri seçimi bakımından insanların aynı yeri kullanması açısından önemli bir bilgi vermektedir. Mezar odalarının cephelerinde içinde Medusa başları bulunan üçgen alınlıklı sütunlu ön boşluklu, kapı ile girilen oda içinde kemerli tekne mezarlar vardır. Bazıları aslan kabartmalarıyla süslendiği gibi, birinde de mezar sahibi karı ve kocanın kabartmaları yapılmıştır.
AYAZİNİ KİLİSESİ (MELEKLER ŞAPELİ)
İhsaniye İlçesi, Ayazini Kasabası girişinde yol kenarında tüf sarp kayalık içinde, kayaya oyulmuş bir kilisedir. Kilise yapısının özelliği dış cephe olarak kaya yüzeyine oyulmuş apsisli ve kubbeli olmasıdır. Çevresine bitişik kaya odalarıyla birlikte 1000’li yıllarda yapılmış manastır yapısıdır.




ASLANLI MEZAR




AYAZİNİ



AVDALAZ KALESİ: Tüf kayaya oyulmuş çok katlı ve çok odalı sarnıçlı bir kaya kütlesi olup, yerleşim yeri olarak kullanılmıştır.
CİNBİZ KAYALARI
Avdalaz Kalesinin hemen karşısında bulunan bu kayalar görsel bir şölen sunan doğal bir oluşumdur.
Cinbiz Kayaları ve Avdalaz Kalesine araç yolundan gidiş olmakla birlikte Avdalaz Vadisinden yürüyerek Ayazininden gelenler de olmaktadır.

