Areyastis – Arezastis – Araez Attis – Areyastin
Anıt Yazılıkaya ve Çukurca köyleri arasındadır. Seyitgazi yönünden gelenler için Doğanlıkale’den sonra tabelayı takip etmeleri yeterlidir. Tepenin yamacına yapılmış olan anıta 130 metre kadar yürümek yeterlidir. Yolun karşısında yani doğu yönünde Gökgöz ve Pişmiş Kale yer alır.
Anıtın adı üzerinde bulunan yazı nedeniyle verilmiştir ve Kibele’nin (Frigler Matar diyor) sıfatlarından biri olduğu tahmin edilir. son ekte yer alan kelimeye dikkat edilirse burada “Attis” kültüne benzerlik göze çarpar. Anıt 1826 yılında bir gezgin tarafından notlara alınmış olsa da Charles Texier Yazılıkaya gibi Areyastis anıtını da çizimlerine aktarmıştır.
Küçük Yazılıkaya olarak yerel halkın arasında adlandırılır. Anıt 5,50 m yüksekliğinde ve 4,20 m genişliğindedir. Çatısı, iki yarım daire şeklinde bir akroter ile üçgen bir alınlık dikkati çeker. Alınlıktaki kral postunun her iki yanında dikdörtgen çerçeve kabartmaları vardır. Neredeyse kare şeklinde olan cephe duvarı, iki kabartmalı çerçeve ile çevrilidir. Çerçeveler, düzenli aralıklarla yerleştirilmiş kare panellerden oluşan bir dizi süslemeyle süslenmiştir. Nişin alt tarafa yerleştirildiği klasik cephe mimarisinden farklı olarak, burada üst çerçevenin hemen altında küçük bir niş vardır. Klasik bir nişin olmaması ve cephenin sol tarafında süslemenin olmaması, bu anıtın yarım kaldığını düşündürür. Anıtın üzerinde üç adet Eski Frigce yazıt bulunmaktadır. Anıt, MÖ 550 civarına tarihli olsa da yeni çalışmalar ile farklı bir tarih çıkma ihtimali yüksektir..
Dili henüz çözülmemiş olan Frig medeniyeti için gidilecek çok yol var. Elbette kişisel gayretlerle bizlerin yapacağı tanıtmak ve anlatmak. Ancak devlet imkanları kullanılarak çok daha fazla bilgi öğrenmek mümkün. Ancak bir problem var. Neredeyse her il ve ilçesi insanoğlunun geçmişinden izler taşıyan bu güzel topraklarda yüzbinlerce arkeolog ve sanat tarihçisi olması gerekirken bu hazineler definecilerin insafına bırakılmış durumda.
Yandaki resim Anadolu’nun çizimlerini yapan Fransız Mimar Charles Texier’e ait. Böylesine detaylı bir çalışmayı 1800’lü yıllarda yapmış olması şaşırtıcı geliyor.
